(ANKARA) - CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, yıllara göre değişmekle birlikte Türkiye'de yıllık ortalama 14 milyon ton domates üretildiğini, önemli miktarda domates ve salça ihracatı yapıldığını belirterek artan girdi maliyetleri nedeniyle üreticinin ürününü değerinde satamadığını söyledi. Domates üretiminde bölgesel planlamaya ihtiyaç olduğunu belirten Gürer, "Üreticilerle konuştuğumuzda diyorlar ki, 'girdi maliyeti düşük olsun, biz domatesi daha uygun fiyatta verelim. Ama ürettiğimiz fiyata satamadığımız zaman bu işi yapmak istemiyoruz'" dedi.
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, bu yıl da domates üreticisinin ürettiği üründen para kazanamadığını belirterek "Bu yıl yine domates üreticisi ürettiği üründen para kazanamadığını söyleyerek dert yanıyor. 14 milyon ton ortalama ülkemizde domates yetişiyor. Önemli ölçüde de ürün ve salça ya da kurutularak ihraç ediliyor. Bölgelere göre domatesle ilgili giderler farklılaşıyor. Özellikle sudaki gider, su olmayan bölgelere göre daha fazla ek maliyet yaratıyor" dedi.
İşçilik maliyetlerinin de üretici üzerindeki yükü artırdığını ifade eden Gürer, "İşçilik maliyeti günlük bin 200 lira yevmiyesine kadar yükselmiş durumda. İlacı, gübresi, tohumu, sulama suyu ve diğer giderlerle maliyet artıyor. Domates üreticisi bu yıl ürünün değer bulmasını bekledi ama değer bulmadı" dedi.
Gürer, domatesin farklı illerde 3 ila 8 lira arasında değişen fiyatlarla satıldığını belirterek, "Çünkü üretim alanı daha geniş olan yerde domatesin fiyatı daha düşük. Bazı bölgelerde 8 liraya kadar toptan satışlar gerçekleşiyor. Doğal olarak girdi maliyetlerindeki artış üreticiyi zorluyor" diyen Gürer, üreticinin yüksek maliyetler nedeniyle ürününü değerinde satamadığını söyledi.
"GİRDİ MALİYETİ DÜŞÜK OLSUN, DOMATESİ DAHA UYGUN FİYATA VERELİM"
Üreticilerle yaptığı görüşmelere değinen Gürer, çiftçilerin temel talebinin girdi maliyetlerinin düşürülmesi olduğunu belirterek, "Ama ürettiğimiz fiyata satamadığımız zaman bu işi yapmak istemiyoruz. Ülkemizde son 25 yıl içinde domateste birden fazla sorun yaşandı. Bununla ilgili de bir planlamaya ihtiyaç var. Salçalık domates, kurutmalık domates, turşuluk domates gibi domatesin girmediği hemen hemen yemek dahi yok" dedi.
Domatesin yanı sıra patates ve soğan gibi temel tarım ürünlerinde de planlamanın şart olduğunu vurgulayan Gürer, "Onun için domateste olsun, patateste, soğanda olsun, Tarım ve Orman Bakanlığı bölgesel olarak bu işi düzenli planlamalı ve üretici ürettiği üründen zarar etmemeli. Girdi maliyetleri makul bir noktaya çekilmeli ve üreticiden tüketiciye giden ürünün kat kat fiyat artmasının önüne geçilmeli" ifadelerini kullandı.
"TARLADA ÜRETİCİ KAZANAMIYOR, RAFTA TÜKETİCİ ZORLANIYOR"
Gürer, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkına dikkati çekerek "Tarlada üreten para kazanamıyor. Rafta da giden ürünü alırken zorlanıyor. Özellikle emekli, asgari ücretli, dar gelirliler sebzeye, meyveye ulaşımda sıkıntı çekiyorlar. Çünkü burada 8 liraya satılan domatesi 60 liradan 70 liradan rafta almak durumunda kalıyorlar. Bu sistemin sorunu. Sistem doğru planlanırsa bu sorunlar aşılır" diye konuştu.
Domates ve salça ihracatında yaşanan gelişmelerin üretim sürecini etkilediğini belirten Gürer, "İhracatta da yurt dışına salça gönderilirken orada kısıtlama getirilip fabrikadaki salça stokta kalmasına yol açılırsa fabrika gidip domatesi ikinci yıl alırken nazlanıyor. Bunların doğru planlaması, üreticiye destek verilmesi, girdi maliyetlerinin düşürülmesi için çalışma yapılması esas olmalıdır" dedi.
Domatesin farklı şekillerde değerlendirilerek katma değerinin artırılabileceğini ifade eden Gürer, "Ne yapılır? Kurutulur, salça yapılır. Bunun yanı sıra turşusu yapılır. Yani farklı alanlarda domatesten yararlanabilir" diye konuştu.
SÖZLEŞMELİ ÜRETİMDE ÜRETİCİ SORUN YAŞIYOR
Gürer, son yıllarda domates üretiminde sorunların devam ettiğini belirterek, "Yurt dışına önemli ihracat yapıyoruz. Salça ihracatı, domates ihracatı gerçekleştiriyoruz. Ancak uygulanan yanlış politikalar bu bağlamda da çiftçiyi sorumlu kılıyor. Bazı bölgelerde domates sözleşmeli ürün olarak yetiştiriliyor. Fabrikalar ürün çok olunca üreticiyi boğuyorlar. Böyle olunca sıkıntı oluyor" ifadesini kullandı.
Anadolu'nun birçok bölgesinde domatesin salçaya dönüştürüldüğünü belirten Gürer, "Önemli olan işlenmiş ve kurutulmuş ürüne dönüştürülerek daha fazla fayda sağlayacağımız ürünlerimiz tarlada kalmasın. Domates çiftçisi para kazanamadığını söylüyor. O domates çiftçisinin bir yıllık emeği boşa gitmemeli. Bu anlamda daha çok tesis, daha çok üretim, daha çok ihracat ve ihracat yapılırken de uygulamalarda sorun olmayacak düzenlemelere gidilmelidir. Domates üreticisinin bu yıl yaşadığı sorun daha önceki dönemlerde de tekrarlanmıştır. Artık planlı bir tarım politikasıyla bu sorunların önüne geçilmesi gerekir" ifadelerini kullandı.
